Verslag van de deelname van Renée Kistemaker aan de ICOM General Assembly en het Advisory Committee.in Parijs. 1-3 juni 2015

Doel van de reis:

Suay Aksoy, voorzitster van het ICOM Advisory Committee, vroeg mij tijdens een work meeting van CAMOC (internationaal ICOM comité voor de Collections and Activities of Museums of Cities) eind maart 2015 of ik belangstelling had deel te nemen aan een nieuwe ICOM werkgroep voor het up-to-date brengen van de ICOM definitie van ‘museum’ uit 2007. Het was de bedoeling om in Parijs stappen te zetten voor het formeren van deze nieuwe werkgroep. Suay Aksoy had samen met de Executive Council voorbereidingen getroffen voor de oprichting. Omdat ik veel belangstelling had voor dit onderwerp besloot ik voor het eerst in mijn museale loopbaan aan de voor leden toegankelijke gezamenlijke bijeenkomst van de General Assembly en het Advisory Committee deel te nemen.

De bijeenkomst:

De eerste dag opende met een toespraak van Hans Martin Hinz, President van ICOM, waarin hij onder andere feestelijke woorden sprak ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan. Voorts ging hij uitgebreid in op de oorlogssituatie in tal van landen, waardoor erfgoed wordt bedreigt. Later op de dag presenteerde hij een aangepaste en uitgebreide lijst van bedreigd erfgoed in Iraq aan de pers. Ook Suay Aksoy wees op het belang van musea voor het bewaren en veiligstellen van erfgoed in conflictgebieden. Zij sprak voorts over het belang van het bewaren van ‘intangible heritage’. Het is interessant dat dit type erfgoed in toenemende mate de aandacht heeft van musea. Daarna volgde een levendige voordracht door de Franse neurobioloog Jean-Pierre Changeux van het Institut Pasteur en het Collège de France. Hij heeft tal van jaren samengewerkt met musea, vanuit zijn onderzoekingen op het onderwerp kunst en de reacties daarop van de hersenen.

De sessies van het Advisory Committee vonden plaats op de tweede dag. Mark O’Neill, director Policy & Research van het museum van Glasgow Life, leidde de dag in met een toespraak over het onderwerp Defining the Museum in a New Era. Hierin besteedde hij onder meer aandacht aan wat museum professionals willen en kunnen nastreven om het publiek beter te bedienen en te bereiken. Hij refereerde daarbij aan de in veel opzichten turbulente tijden waarin we leven, en de snelle veranderingen die we dikwijls niet bij kunnen houden. O’Neill vond de huidige definitie van ‘museum’, die uit 2007 dateert, te technisch. Dit zou meer ‘emotioneel ’moeten zijn. O’Neill behandelde in kort bestek de hele ontwikkeling van musea, vanaf de kunst- en rariteitenkabinetten uit het eind van de zestiende eeuw, tot de musea zoals we die nu kennen. Voor de 21ste eeuw zette hij als belangrijke ontwikkelingen naast elkaar:

Communicatie --- Storytelling; Identity ---Global Citizen; Learning --- Local Belonging; Visitor ---Collaborator, active.

In de middag namen meer dan dertig leden van uiteenlopende nationale en internationale ICOM comités deel aan de werkgroep over de definitie van ‘museum’. De gesprekken vonden in drie groepjes plaats, verdeeld naar taal. De resultaten werden de volgende dag plenair gepresenteerd.

Uitgangspunt voor de discussies was onder meer een stuk van de hand van Australische Bernice Murphy, o.a. tussen 2004 en 2011 voorzitster van het Ethics Committee van ICOM. Hierin schreef zie o.m. dat de eerste definitie uit de jaren 1960 stamde. Deze was sterk beïnvloed door de functionele ontwikkeling van het begrip ‘museum ’in het westen: nadruk op collecties, conservering, onderzoek, tentoonstellingen, educatie. In de vroege jaren 1970 werd daar als nieuw element aan toegevoegd ‘in the service of society and of its development’. Het is nu in onze tijd van belang de definitie opnieuw te beschouwen omdat er vier belangrijke nieuwe ontwikkelingen zijen: 1. Er zijn tal van nieuwe instellingen, ‘lichamen’, communities, processen en activiteiten met elkaar verbonden onder de noemer ’museum’; 2. De opkomst van e-culture; 3. Het concept ‘museum’ is sterk ‘westers’ bepaald. Het is nodig te onderzoeken hoe zich dit verhoudt tot het ‘concept’ museum in andere delen van de wereld; 4. De relatie tot andere erfgoed instellingen.

Op dit ogenblik luidt de definitie als volgt:

A museum is a non-profit, permanent institution in the service of society and its development, open to the public, which acquires, conserves, researches, communicates and exhibits the tangible and intangible heritage of humanity and its environment for the purposes of education, study and enjoyment.[1]

In mijn groep werd om te beginnen geconstateerd dat er twee verschillende definities van ‘museum’ zijn: die van de erfgoed professionals, en die van het publiek. Deze zijn dikwijls verschillend. Men constateerde dat het van belang is de kloof tussen die definities te dichten. De nadruk lag tijdens de twee uur durende discussies voornamelijk op de maatschappelijke rol en betekenis van musea. Zo werd bijvoorbeeld opgemerkt dat musea maatschappelijke veranderingen te weeg kunnen brengen; dat zij veel meer vragen moeten oproepen in plaats van altijd antwoorden te geven. Zij moeten dus het publiek stimuleren om op onderzoek uit te gaan. Musea zijn nog te veel top-down bezig ten opzichte van hun publiek. In een aangepaste definitie moet veel meer aandacht worden gegeven aan dit participatieve aspect van museumbezoek. De ontwikkelingen in e-culture zijn hierbij van grote invloed. Musea worden co-creative.

Op de derde dag werd onder andere de Annual Meeting gehouden, waar de President zijn inhoudelijke en financiële rapporten presenteerde.

Aan het eind van die dag werd mij verteld dat ik deel kon gaan nemen aan de nieuwe werkgroep voor aanpassing van de definitie. Inmiddels hebben de leden intensief met elkaar via de e-mail van gedachten gewisseld, onder leiding van Bernice Murphy, die voorzitster is. De tussentijdse resultaten zullen worden gepresenteerd in Milaan dit jaar.

Renée Kistemaker

Senior consultant project ontwikkeling en onderzoek

Lid van CAMOC

 


[1] According to the ICOM Statutes, adopted by the 22nd General Assembly in Vienna, Austria on August 24th, 2007

ALV 2016 op 23 mei op Kasteel Heeswijk te Heeswijk-Dinther

Maandag 23 mei 2016 is de ledenvergadering van ICOM Nederland van 13.00 -15.00 uur te Kasteel Heeswijk, Kasteel 4, 5473 VA te Heeswijk-Dinther.

Hieronder treft u de agenda voor die dag aan.

12:00-13:00 Lunchbuffet

Agenda (*zie bijlage)

  1. Opening en vaststelling agenda
  2. Ingekomen stukken en mededelingen
  3. *Verslag Algemene Ledenvergadering 18 mei 2015
  4. *Concept jaarverslag 2015
  5. *Concept jaarrekening 2015
    1. rekening en verantwoording over 2015 door penningmeester a.i. Luc Eekhout namens het bestuur
    2. verklaring kascommissie de heren Hans Steketee en Frans Fox.
    3. goedkeuring jaarrekening 2015
  6. Secretariaat en Ledenadministratie ICOM
    1. stand van zaken en vooruitzichten door de secretaris a.i. Diederik von Bönninghausen
    2. state of affairs and prospects by representatives from ICOM Paris: Matteo Tassi (Head of Membership) and Alexis Mocio-Mathieu (accountmanager ICOM Netherlands)
  7. Bestuursleden
    Wegens drukke werkzaamheden heeft Jouetta van der Ploeg (benoemd 18 mei 2015) zich in het najaar 2015 teruggetrokken. Arnoud van Aalst is statutair aftredend in deze ALV.
    1. secretaris: na het vertrek van Jouetta is als secretaris a.i. Diederik von Bönninghausen (Museum Van Loon, Amsterdam) aangetreden. Het bestuur draagt hem voor als bestuurslid.
    2. penningmeester: binnen het huidige bestuur is geen nieuwe penningmeester aangetreden, het penningmeesterschap is sinds 18 mei 2015 a.i. vervuld door Luc Eekhout. Het bestuur draagt Ruud Moesbergen (Universiteitsmuseum Utrecht) voor als bestuurslid, om het penningmeesterschap op zich te nemen. Tegenkandidaten kunnen zich aanmelden via secretariaat@icomnederland.nl.
  8. Programma 2016
    1. General Conference Milaan: Renger de Bruin & Astrid Hertog
    2. Najaarscongres: Susan van ’t Slot
    3. Reisbeurzen: Diederik von Bönninghausen
    4. Scriptieprijs: Susan van ‘t Slot
    5. ICOM 70 jaar: Arnoud van Aalst
  9. Rondvraag

Sluiting 15:00-17:00 mogelijkheid tot bezoek van kasteel Heeswijk App te downloaden (gratis) via https://izi.travel/nl/1cc8-kasteel-heeswijk-spreekt/nl tevens tablets te leen in de winkel

*bereikbaarheid per openbaar vervoer: Vanaf Station Den Bosch: bus 158 richting Veghel; halte Kasteel Heeswijk

Downloads

ICOM Nederland centraal geprogrammeerd met middag symposium op de General Conference in Milaan op woensdag 6 juli, 13.00-16.00 uur

The Roman frontier along the River Rhine
the role of museums in revitalizing cultural landscapes

To read the English version, please click this line.

Van 3- 9 juli 2016 vond de General Conference van ICOM plaats, het driejaarlijkse internationale congres, waar duizenden ICOM leden aan deelnemen. Het werd gehouden in Milaan. ICOM Nederland leverde op deze conferentie een inhoudelijke bijdrage, in samenwerking met andere ICOM (en gerelateerde) comités.

Het thema voor de conferentie was Museums and Cultural Landscapes. Het ingediende voorstel van ICOM Nederland was geselecteerd voor een middagsymposium met de titel:
The Roman frontier along the River Rhine
the role of museums in revitalizing cultural landscapes

Internationale sprekers uit Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland gaven hun visie op de rol van musea in het zichtbaar maken en verlevendigen van een historisch landschap, met de Romeinse Limes (rijksgrens van de Romeinen) als case study. Deze Experts in erfgoed, archeologie, toerisme, werelderfgoed, maar ook afgevaardigden van provinciale overheden deelden hun ervaringen en best practices en gingen in discussie met de zaal.

De Romeinse Limes liep ook in Nederland, waar de Rijn de natuurlijke barrière vormde. Langs deze grenszone werden forten, transportwegen, wachttorens en nederzettingen gebouwd, die zich nog grotendeels onder de grond bevinden. De zogeheten NederRijnse Limes wordt voorgedragen voor een Werelderfgoednominatie van UNESCO, met de Duitse deelstaten NordRhein Westfalen en Rheinland-Pfalz; aanleiding om dit bekender en zichtbaarder te maken voor het publiek. Ondanks de relatieve onzichtbaarheid is de Limes de grootste archeologische structuur in Nederland, en met de aangesloten grenzen verderop in Europa, vormt het de grootste in heel Europa. De vraag rijst: hoe maak de je deze grotendeels onzichtbare Limes- omgeven door bijzondere verhalen- zichtbaar en bekend, en wat is de rol van musea daarin? Met een internationale groep sprekers willen we zoveel mogelijk kanten belichten en best practices laten zien.

De sessie werd in samenwerking met diverse (inter)nationale partijen vormgegeven; ICOM Duitsland, ICOM CECA (Education and Cultural Action), EXARC (experimentele archeologie), ICOMOS NL (Monumenten en Sites) en de stichting Romeinse Limes Nederland. Na de General Conference werden de presentaties gebundeld in een e-publication. 

http://www.romeinselimes.nl/nl/projecten/icom-2016

Als voorloper op de e-publicatie – die eind 2017 verschijnt – hier het artikel dat ICOM Nederlands bestuurslid Prof dr. Renger E. de Bruin schreef.

Programma 

Woensdag 6 juli, 13.15-16.15 MICO Conference Centre, Milaan
Amber Hall 5 (South Wing, level +2)

13.15- lunchboxen zijn aan het begin van de zaal !
Eerste deel met moderator Astrid Hertog (ICOM NL)
David Breeze, honorary professor aan de Universiteit van Durham, Edinburgh and Newcastle, en voorzitter van de Internationale Conferentie van de Roman Frontier Studies.
Erik Graafstal, archeoloog Utrecht, betrokken bij Hoge Woerd Utrecht en de Werelderfgoednominatie.
Martin Müller, archeoloog en directeur archeologisch park in Xanten

Christof Flügel, archeoloog in Beieren en betrokken bij Werelderfgoedaanvragen van de Romeinse Limes in Zuid-Duitsland en Oostenrijk.
Frederike van Ouwerkerk, docent Nederlandse Hogeschool voor Toerisme en Vrije tijd, over ‘Memoryscapes’

Korte pauze 

Tweede deel met moderator Renger de Bruin (ICOM NL)
Duopresentatie door Tamar Leene, programma manager Romeinse Limes, provincie Utrecht en Thomas Otten, provincie NordRhein Westfalen
Jurn Buisman-, secretaris ICOMOS NL over de relatie van ICOMOS met het thema Museums and Cultural Landscapes

Koffie/thee pauze

Paneldiscussie met alle sprekers

Organisatieteam Nederland en Duitsland
Renger de Bruin, ICOM bestuurslid en conservator Centraal Museum Utrecht
Astrid Hertog, ICOM bestuurslid en directeur Stichting Romeinse Limes Nederland 
Marliene Stolker, Museoloog, organisatie ondersteuning
Maike Sieler, archeoloog archaeologisch Park Xanten
Christof Flügel, Oberkonservator, Archäologie-und Naturkunde Museen, München , Bayern.

Werkgroep/ klankbordgroep
Arja van Veldhuizen, bestuurslid ICOM CECA en teamleider Educatie Landschap Erfgoed Utrecht
Marc Kocken, bestuurslid ICOMOS NL en archeoloog
Jurn Buisman, bestuurslid ICOMOS NL en directeur Museum Geelvinck Hinlopen Huis
Björn Stenvers, bestuurslid ICOM MPR
Roeland Paardekooper, directeur EXARC en archeoloog
Michael Schmauder, hoofd collectie en conservering, LVR Landesmuseum Bonn
Susanne Willer, conservator regionale archeologie, LVR Landesmuseum Bonn

 voorbereidingsgroepVoorbereidingsgroep in het archeologisch Park en Museum in Xanten, Duitsland.

Nederlanders op het Congres Milaan (30+)

  • Bij de International Committee ICOM MPR stonden maar liefst 7 Nederlandse sprekers (6 uit Amsterdam) op het programma Elles Kamphuis, Gaby Laudy, Marieke de Klein (Rijksmuseum), Karin Sommerer, Frederike van Dorst (Stedelijk Museum), Bjorn Stenvers (SAM) en Hans van de Bunte (Malaysia).
  • De andere 20 Nederlandse sprekers bij diverse Committees: Lieve Willekens (CAMOC), Pascal Arts (ICFA), Renger de Bruin en Astrid Hertog (ICOM NL/CECA/ICOMOS/EXARC & MPR), Dick Drent (ICMS), Jurn Buisman (ICOMOS), Anneke Groen (NATHIST), Marlies Kleiterp (ICEE), Eloy Koldeweij (ICFA/ COMCOL), Serge Langeweg (CIMUSET), Léontine Meijer-van Mensch, Steph Scholten (UMAC), Arja van Veldhuizen en Anna Tiedink (CECA), Mijke Harst van den Berg (CIMUSET), Paul Voogt (UMAC), Paul van Brakel (ICOMAM), Dirk van Delft (CIMUSET) en Frederike van Ouwekerk (ICOMNL).
  • En 10 Belgische collega’s: Ilse Bogarts (B: ICOMAM), Danielle Caluwé en Annemie de Vos (B: GLASS/ICDAD), Bruno de Corte (B: CIMUSET), Jean-Pierre Garrabos (ACMAH), Nicole Gesche Koning (B: CECA), Andre Gob (ICOFOM), Natasja Peters (B: ICOMAM), Fabien van Geert (ICOFOM) en Pauline van der Zee (B: ICME).
  • Kristel Witkam won de scriptie Peter Mensch Award bij Blue Shield
  • Er werd ad hoc een groep App (uiteindelijk 34 Nederlanders opgenomen) aangemaakt door ICOM Nederland (waar uit een afspraak volgde voor een drankje (eerste drankje voor ICOM Nederland)

 

Toine Berbers 1952 – 2016

Toine berbersOp donderdag 24 maart overleed Toine Berbers, directielid van de Museumvereniging en van 2010 tot 2014 directeur van de Vereniging van Rijksmusea (VRM).

Toine, politicoloog, journalist, buitenlandcorrespondent en directeur van het Filmfonds stond met zijn enorme staat van dienst als directeur van de VRM aan de wieg van het gezaghebbende rapport ‘Musea voor Morgen’ en de daaruit voortkomende fusie tot de Museumvereniging. Daar zette hij als directielid zijn schouders onder vernieuwing van de platformfunctie en versterking van de collectieve belangenbehartiging. Een geboren netwerker, sterk organisator en immer opgewekt.

Toine werd bijna twee jaar geleden ernstig ziek en heeft tot eind vorige week doorgewerkt. Met hem zullen zijn nimmer aflatende doorzettingsvermogen, stijlvolle taal en milde humor gemist worden.

Het ICOM bestuur en zijn leden condoleren de nabestaanden en wensen hen veel sterkte toe.

 

 

 

Symposium maandag 2 november 2015

erfgoed

Bescherming van (wereld)erfgoed

ICOM Nederland organiseert in samenwerking met de Museumvereniging een symposium over bescherming van erfgoed. Gewapende conflicten zijn grote bedreigingen voor het cultureel erfgoed, zoals in Syrië, Irak en Mali. Maar ook natuurrampen verwoesten musea, kunst en erfgoed. Begin dit jaar trof een aardbeving Nepal, waar tempels en musea grote schade opliepen.

We roepen onze museumcollega’s op om even uit de dagelijkse praktijk te komen en zich te richten op vraagstukken over bescherming van (wereld)erfgoed. Hoe kunnen wij als museum en erfgoedspecialisten ons steentje bij dragen aan de bescherming van (wereld)erfgoed? Daarnaast bieden we de kans om het Waterliniemuseum te bezoeken, dat vanaf 10 oktober is geopend.

Keynotes speakers:

  • Boris van der Ham, voorzitter van stichting Werelderfgoed.nl van UNESCO
  • France Desmarais, Director of Programmes and Partnerships ICOM International
  • Nao Hayashi, Museums Programme Coordinator UNESCO International

Symposium-voertaal Engels
Datum: maandag 2 november 2015, 12.30-18.00 uur
Kosten: € 15,- pp. (opgave verplicht tot betaling, ivm gemaakte kosten)
Graag direct overmaken op IBAN: NL14 RABO 0300 8270 67
Onder vermelding van Symposium 2 nov. 2015
Sluitingsdatum voor opgave is dinsdag 27 oktober

Locatie: Waterliniemuseum in Fort Vechten, Achterdijk 21 in Bunnik
Route: http://www.waterliniemuseum.nl/nl-nl/bezoek/
Afmelden: secretariaat@icomnederland.nl
Vragen: symposium@icomnederland.nl
Programma zie hieronder

 

PROGRAMMA

12.30 Inloop en registratie

13.00-13.15 Welkom door:
Siebe Weide, directeur Museumvereniging
Luc Eekhout, voorzitter ICOM Nederland

13.15-13.35 Boris van der Ham, voorzitter stichting Werelderfgoed.nl
Het verhaal van de wereld
De werelderfgoedlijst van UNESCO is ingesteld om erfgoed vellig te stellen voor toekomstige generaties.
Welke bescherming biedt dit ‘keurmerk’?

13.35-13.55 Renger de Bruin, conservator Centraal Museum Utrecht en bestuurslid ICOM Nederland
De Nedergermaanse Limes, noordgrens van het Romeinse Rijk, wordt voorgedragen als werelderfgoed. Deze casus zal tevens de Nederlandse bijdrage zijn aan de General Conference van ICOM in Milaan in 2016.

13.55-14.15 Steph Scholten, directeur Erfgoed bij de UvA en lid Ethische Codecommissie voor Musea (commissie van ICOM NL en Museumvereniging)
Stuck between a rock and a hard place. Museum Ethics and the Crimean Gold.

14.15-15.30 Pauze en bezoek aan het Waterliniemuseum, met inleidingen van Marjan van Deurzen en Bas Kreuger, respectievelijk directeur en informatiemanager van het Waterliniemuseum.

15.30-16.00 Nao Hayashi, Museums Programme Coordinator UNESCO International
“Cultural cleansing” and protection of heritage in the event of armed conflicts

16.00-16.30 France Desmarais, Director of Programmes and Partnerships ICOM International
What does ICOM do concrete for heritage in danger, with what results, and how could we contribute to it?

16.30-17.00 Vragen en discussie

17.00-18.00 Borrel
   
ALV De ALV van ICOM Nederland vindt plaats voorafgaand aan het symposium, van 10.30-11.30 uur. Inloop is vanaf 10.00 uur. De vergaderstukken zijn vanaf 26 oktober te downloaden via deze link.

 

 icom logo klein  museum vereniging logo  unesco logo

 

Election of the executive council 2016-2019

Dear Colleagues, Dear ICOM Members,

In preparations of the up-coming elections of the Executive Council to be held from 4 to 6 July 2016, during the 24th ICOM General Conference in Milan, I have pleasure to inform you that the nominations and candidacies processes for the function of Ordinary Members, Treasurer, Vice-Presidents and President of the organisation are opened.

Complete candidacy files must be sent to the Secretariat on 30 November 2015 at the latest.

Thus, the following documents are at your disposal on ICOMMUNITY at the following address: http://icommunity.icom.museum/en/node/580

  • Updated calendar of the electoral process
  • Information sheet to fill in the application forms
  • Candidate nomination form including the optional supporting committee(s) form
  • Candidates biographical note.

 

Information will be given on a regular basis on ICOMMUNITY on the pages dedicated to the electoral process.

U kunt de gehele PDF hier downloaden.

General Conference in Milaan in 2016

In juli 2016 vindt de 3-jaarlijkse General Conference van ICOM plaats in Milaan. Lees meer over het thema, de data en de wijze van inschrijven.

 

ICOM News

Niet alle Nederlandse ICOM leden blijken ICOM News uit Parijs, het digitale magazine, te ontvangen. Helaas is in Parijs nog onduidelijk waardoor dat komt.

Daarom hier een link naar het magazine, waar je je ook voor het magazine kunt opgeven.

 

Symposium Heritage under Attack

Op vrijdag 14 november organiseerden Blue Shield NL en ICOM NL het symposium Heritage under Attack, (voertaal Engels) over bescherming van erfgoed tijdens gewapende conflicten en rampen. Internationale sprekers uit Mali en de Oekraine deelden hun ervaringen. Tevens was vertegenwoordiging van defensie aanwezig, om te vertellen wat hun rol is in de bescherming van erfgoed tijdens missies.

Een terugblik van de dag kunt u hier vinden.

Subcategorieën